MUZEUM ZOFII KOSSAK-SZATKOWSKIEJ

          

                                                WYSTAWY  CZASOWE

	XXV HOCZEK - OZDOBA SUKNI CIESZYŃSKIEJ    Wystawa: 01.12.2011 - 29.02.2012r. Przełom XVI i XVII wieku łączony jest okresem tworzenia się odrębnego  lokalnego stroju tzw. "cieszyńskiego". Ostatni Piastowie Cieszyńscy Adam Wacław i Fryderyk Wilhelm podróżując po Europie przywozili "nowinki" z zakresu ubioru i ozdób stroju. Ta moda przenikała poprzez dwór do mieszczanstwa i szlachty, a następnie na wieś szczególnie do uprzywilejowanej jej części zajmujacej stanowiska wójtów, sołtysów i dzierżawców. Jedną z najciekawszych ozdób stroju kobiecego są zapinki tzw. hoczki. Służyły one dawniej do sznurowania gorsetu sukni - żywotka, a obecnie przyszywane są głównie dla ozdoby, podkreślenia bogactwa i zasobności stroju. Same w sobie są arcydziełami sztuki zdobniczej i wykonywane były wszystkimi znanymi technikami: odlewnictwem, tłoczeniem oraz techniką filigranu. Te przepiękne wyroby są świadectwem wielkiego kunsztu cieszyńskiego rzemiosła artystycznego.
	XXIV WIKTOR MOJEŚCIK - RZEŹBA       Wystawa: 01.07.2011 - 28.11.2011r. Wiktor Mojeścik urodził sie 19 kwietnia 1913 roku w Górkach Małych. W 1034 przyjęty do Szkoły Przemysły Drzewnego w Zakopanem (poźniejszego Kenara), gdzie ukonczył dwuletni kurs rzeźby ludowej. Po kilku miesiącach został przyjety na praktykę czeladniczą do znanego artysty rzeźbiarza Ludwika Konarzewskiego, pod ręką którego wykonywał wiele prac rzeźbiarskich i snycerskich dla kosciołów, ołtarzy itp. Zapewnienie bytu rodzinie, praca na gospodarstwie stopniowo odsuwały Go od umiłowanej rzeźby. Zmęczony, zamkniety w sobie, tylko zimowymi wieczorami dłubał w drewnie święte figurki. Cichy, bardzo pracowity, dobry i usłużny dla innych zmarł 5 maja 1989 w Cieszynie. Wystawa przezentuje ocalały dorobek artysty w postaci płaskorzeźb i niewielkich figurek. Obok nich widoczne sa liczne szkice , projekty dokumenty osobiste oraz zdjęcia czterech pokoleń Rodziny.  Tę zapmnianą sylwetke góreckiego rzeźbiarza, udało się ocalic dzięki staraniom wnuczki artysty  Natalii i całej Rodziny Mojeścików.
	XXIII  LIST BEZ ADRESU...                          Wystawa: 05.03.2011 - 30.06.2011r. Druga odsłona wystawy poświęconej przyrządom do pisania i wszystkim przedmiotom bedacych w otoczeniu tego tematu. Prócz stalówek, piór, długopisów i ołówków możemy podziwiać piękne papeterie, zeszyty, koperty... Szcególna uwagę poświęcono wiecznym piórom, które nie tylko służa do dnia dzisiejszego, ale są ulubionym przedmiotem posiadania i używania przez ludzi kultury i sztuki. Obecnie, nawet w dobie komputerów i nowinek medialnych, wszystkie najważniejsze dokumeny wszelkich szczebli administracji są podpisywane piórem. Piórem pisze bardzo wiele znanych osób. Przedmiot ten jednak zmienia stopniowo swój charakter. Z przyrządu użytkowego staje się przedmiotem trochę elitarnym, pożądanym ze wzgledu na swe unikalne piekno. Stało się też obiektem kolekcjonerskim.
	XXII  FORTEPIAN CHOPINA...                     Wystawa: 05.01.2011 - 28.02.2011r.  Wystawa kończy obchody Roku Chopinowskiego - dwusetnej rocznicy urodzin największego polskiego kompozytora. Fryderyk Chopin (1810-1849) tworzył niemal wyłącznie utwory przeznaczone na fortepian. Romanryczny geniusz polskiego kompozytora to synteza  kultury muzycznej Jego czasów. Nawiazywał w swej twórczości do wiekiej tradycji i spuścizny kultury narodowej, przejawiającej się szczególnie  w polonezach. Korzenie muzyczne Chopina sięgały dzieł najwiekszych europejskich mistrzów minionych epok.  Muzyka o nieprzemijajacej wartości i  pięknie, dostarczająca nieopisanych wzruszeń i uniesien.. Był człowiekiem otwartym na niezmierzone bogactwo wrażeń dostarcznych przez otaczający świat. Wiódł bogate życie towarzyskie. Podziwiał dzieła literatury i sztuki, był stałym gościem w operze i teatrze. Mimo słabego zdrowia i narzekań na niewygody dyliżansów, w swym niedługim życiu często podróżował.    Rodem Warszawianin, sercem Polak, a talentem świata obywatel  -  Cyprian Kamil Norwid
	XXI LUDZIE LISTY PISZĄ...                                Wystawa: 01.03 2010 - 31.12.2010r. Wielu z nas już prawie nie pamięta niedawnej jeszcze epoki, kiedy kupowało się papeterie z ozdobnymi kopertami. Pisano piórem listy do przyjaciół, wysyłano kartki świąteczne i urodzinowe. Dzisiaj sztukę pisania listów zamieniliśmy na wysyłanie SMS-ów.  Klepanie na klawiaturze nawet najbardziej uczuciowych zdań jest niczym w porównaniu z drżącą ręką autora. Straciliśmy kolejny sposób przekazu pozawerbalnego, a to zdecydowanie zubaża naszą komunikację. Dlatego warto powrócić do tradycyjnych sposobów pisania listów. Swoim pismem wyrażamy nastrój i ma to zdecydowanie odcień bardziej osobisty niż mail czy pisanie na maszynie. To także dowód szacunku dla naszego adresata, niezwykła pamiątka po kochanej i drogiej osobie, do której wraca się po latach wspominając. Równie ważna jest papeteria, im oryginalniejsza tym lepiej. Kobiety dawniej skrapiały listy do kochanków perfumami. Każda epoka dyktowała swoje obyczaje w tym zakresie, jednak zasada pozostała niezmienna od stuleci – adresat, nadawca, koperta, znaczek, odręczne lub maszynowe pismo. Pierwsze, pisane ręcznie, to listy o charakterze osobistym, często o zabarwieniu uczuciowym, te drugie noszą treści bardziej urzędowe, nieco suche i beznamiętne..
	XX  PROSZĘ O UŚMIECH...                            Wystawa: 05.07.2009 - 28.029.2010r. Pod tym trochę przewrotnym tytułem został zaprezentowany zbiór klasycznych aparatów fotograficznych, którymi jeszcze niedawno wykonywane były zdjęcia nie tylko u fotografa, Pokazane zostały różne typy  i rodzaje sprzętu fotograficznego. Od klasycznych aparatów mieszkowych, poprzez kompakty do lustrzanek. Najstarszymi są aparaty skrzynkowe na klisze szklane pochodzące z drugiej połowy XIX wieku. Liczną grupę stanowią mieszkowe kliszaki na błonę zwojową, wsród których nie zabrakło unikatów np.aparat na błone 40mm. Zobaczyć też można legndarny już aparat HORYZONT do wykonywania zdjęc panoramicznych.
	XIX  MEDALIKI - osobiste sakralne precjoza            Wystawa: 05.02 - 30.06.2009r. Medalik - osobisty, niewielki przedmiot kultu sakralnego noszony na szyi. Najczęściej spotykany jest w kształcie owalnej lub okrągłej blaszki, rzadziej prostokatnej. Istnieje wiele rodzajów medalików i spotykamy je w niezliczonych wzorach.. Jedne przedstawiaja po prostu postać lub twarz Jezusa, Maryi lub jakiegoś świetego. Są również takie, które mają swoją historię, a noszenie ich bywa równoznaczne z przyjęciem pewnej duchowości i postaw życiowych. Mają mobilizować osobę noszącą go do wyrażania ufności przez modlitwę osobistą, przez ciągłe powierzanie się Bogu i nastawienia przyjęcia jego woli. Na wystawie można zobaczyc także medaliony i relikwiarze. Ciekawostką są rzdko spotykane osobiste obiekty związane z liturgią prawosławną. Przedstawione zostały ikony tradycyjne oraz metalowe składane ikony podróżne, krzyże (w tym - prawosławny krucyfiks błogosławiący) i plakiety.
	XVIII  ŁYŻKI                                                      Wystawa: 05.10 - 31.01.2009r.  Pojawiły się z potrzeby nabierania pokarmu, gdy dłonie przestały wystarczać. Dziś trudno sobie wyobrazić życie bez łyżki, jej historia jest bardzo prosta, od początku była tylko łyżką. Już w neolicie ludzie korzystali z „prowizorki” czyli muszli lub łupin owoców. Około 1500 roku p. n. e. pojawiła się łyżka drewniana. Ale z naszego punktu widzenia wciąż wydawała się dziwaczna - miała bardzo szeroki trzonek, niewiele dłuższy od czerpaka. Podczas jedzenia trzeba było obejmować trzonek całą dłonią. Łyżki z metalu wytwarzali starożytni Egipcjanie, Rzymianie używali srebrnych łyżek, na przykład do wydłubywania ostryg z muszli, z kolei Grekom służyły do jedzenia zup. W Średniowieczu, kiedy zupy prawie zniknęły z jadłospisów, łyżek używano raczej rzadko, świadczyły o wysokim statusie właściciela. Trzeba było kolejnych trzystu lat, by wróciły do łask i nabrały ostatecznych kształtów. Są chyba najbardziej dekoracyjne wśród sztućców. Na ich rączkach pojawiały się daty, herby, inicjały właścicieli, z czasem przysłowia, moralizatorskie sekwencje, a nawet napisy przestrzegające przed kradzieżą np.: Na to mnie tu dano - aby mnie nie brano. Współcześnie nie wyobrażamy sobie kuchni bez łyżki. Malutkie łyżeczki do espresso, z długą rączką do kawy latte, deserowe, herbaciane. Mamy łyżkę w cukierniczce, łyżkę do sałaty, łyżkę do zupy. Skoro więc otaczają nas nieustannie warto zadbać, aby były nietuzinkowe i skromne jednocześnie.
	XVII  WACHLARZE i nie tylko...                       Wystawa: 16.05 - 30.09.2008r.  Wachlarz istniał przez tysiąclecia jako przedmiot powszechnego użytku. Do Europy trafił na poczatku XV wieku przywieziony z Chin i Korei. Szybko zdobył olbrzymią popularność na dworach służąc jako nieodłączna część stroju. Ulegał ogólnie panującym stylom i trendom mody. W XIX wieku wachlarze przedstawiały także aktualne wydarzenia i były często malowane przez wybitnych malarzy. Na wystawie zaprezentowane zostały trzy wachlarze autorstwa Wojciecha Kossaka. Dwa z nich Koncert Jankiela, oraz scena Hołdu rycerskiego Królowej Jadwidze Muzeum odzyskało po kradzieży z 1993 roku. Postacie na obu wachlarzach przedstawiają postacie, które malarz przedstawił jako członków rodu Kossaków, wiernie oddając podobieństwo twarzy.  W gablotach można obejrzeć także wachlarze wykonane z jedwabiu, koronki, kości słonowej, piór, a także trzciny. Uzupełnieniem wachlarzy są różnego rodzaju ciekawe bibeloty i akcesoria sukien balowych dawnych dam.
	XVI  OD KOŚMINA DO GÓREK WIELKICH    Wystawa: 29.04. 20.05 2008          ODYSEJA ŚLĄSKIEJ PISARKI - BIELSKO-BIAŁA     Życie pisarki to ciągłe zakładanie gniazda rodzinnego. Zofia Kossak z tobołkiem, plecakiem, walizką przemierza kolejny etap swej życiowej odysei. Kiedy wydaje się, że już nastąpiła mała stabilizacja – pojawia się kolejna pożoga i nowa wędrówka. Wystawa pokazuje nieliczne chwile wytchnienia, małe radości. Zdjęcia, przedmioty osobiste wprowadzają nas w świat faktów i zdarzeń z życia Pisarki. Przejmujący los Jej pokolenia jest wyraźnym przykładam dla nas, a zarazem przestrogą.  Wystawa zorganizowana przez Książnicę Beskidzką w 40 rocznicę śmierci Pisarki łączy się z promocją książki Zofii Kossak Wspomnienia z Kornwalii.
	XV  CZESŁAW KURYATTO                             Wystawa:  5.02 – 10.05.2008 Czesław Kuryatto (1903-1951) rozpoczął studia malarskie w prywatnej szkole Konrada Krzyżanowskiego w Warszawie. Mimo krótkiego pobytu na tej uczelni, zaważył on znacząco na jego twórczości. W wielu Jego późniejszych portretach widać szybką i swobodną technikę, tak często widoczną w twórczości portretowej swego nauczyciela K. Krzyżanowskiego. W latach 1922-1926 studiował w Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, ucząc się malarstwa w pracowni Tadeusza Pruszkowskiego. Na twórczość Kuryatty miały silny wpływ dydaktyczny oraz założenia programowe grupy artystycznej stworzonej przez tegoż samego profesora Bractwa św. Łukasza działającego w latach 1925-1939. Bractwo to przypominało dawne cechy malarskie. Dążono głównie do doskonałości warsztatowej, nawiązując do dawnego malarstwa, zwłaszcza niderlandzkiego i holenderskiego. Po przeniesieniu się do Katowic, częstym tematem jego prac były kopalnie, huty oraz ulice Katowic. Od 1934 roku artysta zaczął wraz z żoną wyjeżdżać na Śląsk Cieszyński, m. in. Do Górek Wielkich, Grodźca, Wisły. W jego twórczości zaczęły pojawiać się pejzaże i portrety tutejszych mieszkańców. Na skromnej wystawie czasowej pokazano pejzaże beskidzkie oraz autoportret i portret żony. Wystawę uzupełniają znajdujące się w naszym Muzeum znakomite portrety Zofii Kossak, Zygmunta Szatkowskiego-męża, Tadeusza Kossaka-ojca.
	XIV  ŚWIAT ZOFII KOSSAK KRAKÓW       Wystawa: 20.11.2007 - 31.01.2008 20 listopada 2007 otwarto wystawę Świat Zofii Kossak. Podczas uroczystości można było spotkać m.in. Annę Szatkowską (na zdj. z lewej) oraz Annę Fenby-Taylor, wnuczkę pisarki. Ekpozycję mogą Państwo oglądać do końca stycznia 2008, na I piętrze Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Krakowie, przy ul. Rajskiej 1. W WBP wystawiane będą: pierwsze wydania książek Zofii Kossak, najpopularniejsze tłumaczenia jej powieści, pochodząca z czasów emigracji maszyna do pisania oraz archiwalne zdjęcia rodziny Zofii Kossak.
	XIII  ANIOŁ PASTERZOM MÓWIŁ          Wystawa: 04.12.2007 - 28.01.2008r. Czas świąteczny, oczekiwania, radości to kolejna wystawa Grupy Artystycznej TĘCZA zrealizowana w malutkim Muzeum biograficznym Zofii Kossak. Tym razem młodzi artyści przedstawili Anioła niosącego dobrą nowinę. Nowinę Narodzenia Pańskiego. 37 barwnych prac przedstawiało 37 anielskich postaci, zrealizowanych różnymi technikami malarskimi. Każdy anioł był inny w wyrazie i charakterze, ale wszystkie radosne i uśmiechnięte. Anioły wypełniały całe pomieszczenie, a centralne miejsce zajmowała szopka betlejemska. Nastrojowe oświetlenie i płynące dźwięki kolęd śpiewane przez dzieci dopełniały całości.
	XII    MALARSTWO KOSSAKÓW                      Wystawa: 5.07 - 30.11.2007r.   Muzeum Zofii Kossak prezentuje kolejną wystawę MALARSTWA KOSSAKÓW uznawanych wciąż w powszechnej opini za arcymistrzów malarstwa historyczno-batalistycznego. W naturze i tradycji polskiej zakorzenione są od dawna upodobania do szabli, konia i żołnierskiej dzielności. Twórczość Kossaków kojarzy się nam wciąż z historią narodową. Liczne barwne reprodukcje pokazują rolę sztuki Kossaków - wpływania na świadomość narodową, podtrzymywania ducha w wiekowej walce o niepodległe państwo. Wystawę przygotował zespół Biblioteki Głównej AGH z Krakowa pod kierunkiem Pani Ewy Szaflarskiej.
	XI        IKONA                                                        Wystawa: 7.04 - 30.06.2007r. Ikony pisano (tak bowiem określa się sposób ich tworzenia) głównie techniką enkaustyczną lub temperową, najczęściej na deskach lipowych. Charakterystyczny schemat ikonograficzny czerpany był z wzorników zawierających ustalone przez Kościół przepisy technologiczne oraz schematy kompozycyjne i kolorystyczne. Obok postaci i scen biblijnych znajdują się także symbole literowe lub całe teksty określające bliżej przedstawione sytuacje liturgino-symboliczne. Obok klasycznych ikon na wystawie możemy zobaczyć metalowe krzyże, madaliony i podróżne ikony.
	X  W KRĘGU RODU KOSSAKÓW KRAKÓW    Wystawa: 31.01 - 30.04 2007r.
	IX  NA KOŚCIELNĄ NUTĘ                                Wystawa: 15.01 - 30.03.2007r Śpiew i muzyka towarzyszyły człowiekowi od początku, wyrażały jego emocje, tęsknoty i nadzieję. Liturgia nabożeństwa jest mocno związana z muzyką i śpiewem. Dzięki pięknej melodii, słowa pieśni nabierają głębokiej wymowy i silnie oddziałują na zmysły, podkreślając wspólnotowy charakter modlitwy. Teksty śpiewów dobierane są do odpowiednich okresów liturgicznych, pomagają wiernym głębiej wniknąć w tajemnice, które dokonują się we wspólnocie w czasie Eucharystii. Śpiew to forma rozmowy ze Stwórcą „Kto śpiewa ten dwa razy się modli”  (św. Augustyn).  Pieśni religijne do XIII w. powstawały w języku łacińskim. W XIII    i XIV stuleciu coraz częściej pojawiały się utwory w języku polskim np. „Zawitaj Duchu Święty” (Veni Sancte Spiritus), „Chrystus Zmartwychwstał (Kyrie Eleison). XV w. to okres pojawienia się pieśni o tematyce pasyjnej i bożo- narodzeniowej (kolędy), pieśni o świętych (legenda o św. Aleksym). W wieku XVI zebrano pieśni w tzw. Kancjonał Kórnicki czy Kancjonał Puławski. W kolejnych stuleciach wydano śpiewniki kościelne pod redakcją: T. Klonowskiego, J. Siedleckiego, M. M. Mioduszewskiego. Śpiewajmy na chwałę Panu !!!  .
	VIII   CICHA NOC, ŚWIĘTA NOC…       Wystawa: 04.12.2006 - 19.01.2007r. Kartka świąteczna - ten tradycyjny zwyczaj świąteczny, w obecnej dobie SMS-ów i poczty mailowej, zaczyna szybko zanikać. Wystawa czasowa w Muzeum Zofii Kossak-Szatkowskiej pokazywałą tę piękną formę pamięci o bliskich i składania sobie życzeń świąteczno-noworocznych. W gablotach pokazano kartki świateczne otrzymane przez Pisarke i Jej Męża w latach 1957-1968, natomiast na planszach kolekcję współczesnych życzeń noworocznych. Świateczny nastrój wystawy podkreślała pięna choinka i szopka beskidzka.
	VII   BIEDACZYNA Z ASYŻU                          Wystawa: 5.07 - 27.11.2006r. "Bez Oręża" Zofii Kossak-Szatkowskiej to historia o św. Franciszku. Wystawa poprzez liczne wydania książek w różnych językach pokazuje popularność tej powieści. Przybliżeniem postaci św. Franciszka i jego kultu znakomicie realizuje aranżacja wystawy. Liczne eksponaty: duża figura świetego w otoczeniu różnorodnych ćwierkających ptaszków, autentyczny habit franciszkański cieszyły się dużym zainteresowaniem.
	VI STARY ZEGAR OD PRADZIADA...           Wystawa: 1.04 2006 - 30.06 2006r. Stary zegar od pradziada nic nie robi tylko gada, ledwie skończy znów zaczyna, co godzina to nowina. Czas... sekundy, minuty, godziny. To zegar dokładnie go odmierza i całe życie człowieka upływa w takt wahadła zegarowego. Najnowsza prezentacja czasowa Muzeum Zofii Kossak-Szatkowskiej pokazuje zegary, zegarki, budziki XIX i XX-wiecznie. Większość zegarów znajduje się w doskonałym stanie technicznym i jest „na chodzie”. Systematyczne nakręcane przez pracowników Muzeum, swym tykaniem stwarzają niepowtarzalny nastrój zabytkowych wnętrz muzealnych. Zegary pochodzą z kolekcji prywatnej oraz Muzeum Śląska Cieszyńskiego. Tik, tak, tik, tak...
	V  POWRÓT DO ŹRÓDEŁ                                    Wystawa: 6.01 - 18.03.2006r.  Wystawa prezentuje eksponaty, które Muzeum otrzymało w ostatnim okresie. Są to oryginały listów Zofii Kossak, zdjęcia, unikalne wydania książek oraz wycinki prasowe.   Prezentując nowe nabytki, Muzeum pragnie równocześnie podziękować wszystkim naszym darczyńcom:  Marii Holisz, Janowi Rysiowi, Annie Bugnon-Rosset, Mirosławie Pałaszewskiej, Stanisławowi Czurukowi, Barbarze Sajan, Wiesławie Kopoczek.  Dziękujemy  !!!
	IV  FILIŻANKA - PORCELANOWE CACKO          Wystawa: 09 - 12.2005r. Ten dzisiaj bardzo powszechny przedmiot ma swoją bogatą historię. Porcelana znana była już w Chinach w VII wieku. W Europie wynaleziona została dopiero w 1708 roku. To naczynie z uszkiem, w kształcie czaszy potem walca, było bogato zdobione dekoracją malarską, rzeźbiarską o motywach roślinnych i złoceniami. W zależności od przeznaczenia (kawa, herbata, kakao, filiżanka sniadaniowa) nadawano im rózną wielkość i kształt.  Bogactwo form, kształtów i barw prezentuje kilkadziesiąt ciekawych eksponatów, które odkrywaja przed zwiedzającym swe piękno. Filiżanka jest synonimem ciepła, smaku i przyjemności. Ta kameralna wystawa pokazała urok tych kruchych porcelanowych cacek.
	III  KRZYŻOWCY                                                        Wystawa: 07 - 09.2005r.   .
	II  KACPERKOWE KSIĄŻKI                                      Wystawa: 02 - 06.2005r. „Dom w Górkach był bardzo stary, zamieszkujący go zaś podciepek, zwany Kacperkiem, chełpił się nieraz, że jest jednym z najstarszych podciepków, czyli skrzatów domowych na Śląsku” Tak Zofia Kossak rozpoczyna swą opowieść o Kacperku – dobrym duchu góreckiego dworu, w którym pisarka mieszkała przez kilkanaście lat swojego życia.  „Kłopoty Kacperka góreckiego skrzata” to jedna z najpiękniejszych baśni polskich;  zaczytywały się nią kolejne pokolenia młodszych i starszych czytelników. Napisana w 1926r., doczekała się wielu wydań, także obcojęzycznych. Wystawa prezentuje te najciekawsze.
	I  WYDAWNICTWA ZOFII KOSSAK                        Wystawa: 09 - 12. 2004r.      W JĘZYKACH OBCYCH  Bibliofilów czeka w Górkach Wielkich nie lada gratka: w ramach wystawy czasowej zaprezentowano obcojęzyczne wydania książek Zofii Kossak. Pochodzą one z kolekcji Muzeum biograficznego Pisarki, skrzętnie gromadzonej latami przez samą autorkę i Jej męża.  Wydania te są świadectwem ogromnej popularności utworów Pisarki w świecie.The leper king, Die Kreuzfahrer, Konge af Jerusalem,  Per amore – to tylko niektóre z tytułów powieści wydanych za granicą. Wzrok gości przyciąga bogata i ciekawa szata graficzna. Ogółem książki Zofii Kossak przetłumaczone zostały na 18 języków.

 

POWRÓT DO STRONY GŁÓWNEJ